Maria Montessori (1870–1952), Roma Üniversitesi'nden tıp diploması alan ilk kadınlardan biri olan İtalyan bir hekim ve eğitimcidir. Adını taşıyan yöntem bir kuramdan değil, gözlemden doğdu: Montessori, 6 Ocak 1907'de Roma'nın San Lorenzo semtinde açılan ilk Çocuk Evi'nde (Casa dei Bambini) 3–7 yaş çocukları dikkatle izledi ve gördüklerinden bir eğitim yöntemi kurdu.
Hekimlikten eğitime nasıl geçti?
Montessori 31 Ağustos 1870'te İtalya'nın Chiaravalle kasabasında doğdu, 1896'da tıp doktoru oldu. Zihinsel engelli çocuklarla çalışırken, dönemin birçok hekiminden farklı olarak bu çocukların sorununun tıbbi olmaktan çok eğitsel olduğunu savundu.
1900'de bu çocuklarla çalışacak öğretmenleri yetiştiren bir okulun başına geçti ve okulu iki yılı aşkın süre yönetti. Kendi anlatımına göre sabah sekizden akşam yediye kadar ara vermeden sınıftaydı, çocuklara bizzat ders veriyordu. Okuldan ayrıldıktan sonra bu alanın öncüleri Itard ve Séguin'in yazılarını İtalyancaya çevirip baştan sona kendi eliyle kopyaladı. Bu yöntemlerin yalnızca engelli çocuklara özgü olmadığına, öteki çocuklarda da işe yarayacağına giderek daha çok inanıyordu.
İlk Çocuk Evi: bir apartmanın içinde okul
1906'nın sonunda Roma'da apartmanlar işleten bir konut kurumunun müdürü Edoardo Talamo, Montessori'den binalarda oturan ailelerin 3–7 yaş çocukları için bir sınıf kurmasını istedi. İlk sınıf 6 Ocak 1907'de San Lorenzo'daki bir apartmanda açıldı. “Casa dei Bambini”, yani “Çocukların Evi” adını Montessori değil, ortak dostları Olga Lodi önerdi.
Montessori bu sınıfa, engelli çocuklarla yıllarca kullandığı ilkeleri ve materyallerin bir kısmını getirdi. Daha önceki okulda olduğu gibi burada da yolu bilimsel gözlem ve denemeydi. Fikir hızla yayıldı: Aynı yıl San Lorenzo'da ikinci bir Çocuk Evi açıldı, 1908'de Milano'da bir yenisi onu izledi.
Kırk dört tekrar: yöntemi doğuran gözlem
Montessori'ye yöntemini tanımlatan olay San Lorenzo'da yaşandı. Yaklaşık üç yaşında bir kız, silindir bloklarındaki ahşap silindirleri yuvalarından çıkarıp yeniden yerleştiriyordu. Montessori saymaya başladı. Kızı oturduğu küçük koltukla birlikte masanın üstüne kaldırdı, ardından bütün sınıfa şarkı söyletti. Kız işini bırakmadı.
“Kırk dört tekrar saydım,” diye yazar Montessori. Kız sonunda kendiliğinden durdu ve dinlendirici bir uykudan uyanır gibi memnun bir hâlde çevresine baktı. Küçük çocukların dikkatinin dağınık olduğuna inanan Montessori için bu bir keşifti. Zamanla aynı derin dikkat başka çocuklarda da, belirli koşullar sağlandığında tekrar tekrar görüldü.
Yöntem dünyaya nasıl yayıldı?
Montessori 1909'da Città di Castello'da yaklaşık 100 kişiye ilk öğretmen kursunu verdi ve ilk kitabını da orada, yaklaşık bir ayda yazdı. Kitap 1912'de İngilizcede “The Montessori Method” adıyla yayımlandı. ABD'deki ilk Montessori okulu 1911'de New York eyaletindeki Tarrytown'da açıldı.
1929'da oğlu Mario ile birlikte Uluslararası Montessori Derneği'ni (AMI) kurdu; dernek önce Berlin'de çalıştı, 1935'te merkezini Amsterdam'a taşıdı. 1939'da üç aylık bir kurs için gittiği Hindistan'da savaş nedeniyle 1946'ya kadar kaldı ve öğretmen yetiştirmeyi orada sürdürdü. 1949, 1950 ve 1951'de Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi. 6 Mayıs 1952'de Hollanda'nın Noordwijk aan Zee kasabasında hayatını kaybetti.
Evde deneyin: Montessori gibi gözlemleyin
Yöntemin özünde yetişkinin önce izlemesi var. Bu hafta kendinize on dakikalık bir gözlem zamanı ayırın.
- Çocuğunuz bir işe daldığında yardım etmeden, yorum yapmadan biraz uzaktan izleyin.
- Aynı hareketi kaç kez tekrar ettiğini sayın. Montessori için tekrar, derin dikkatin işaretlerinden biriydi.
- Neyi seçtiğini, neyi yarım bıraktığını ve ne zaman sakinleştiğini not edin.
- Ortamı buna göre değiştirin: İlgisini çeken şeyi ulaşabileceği bir yere koyun.
Bizde nasıl? Montessori eğitimimiz, MACTE akrediteli öğretmen eğitimi programlarında yetişmiş eğitimcilerle yürütülür. Öğretmenlerimiz önce gözlemler, bir çalışmayı az kelimeyle gösterir ve geri çekilir; işine dalmış çocuğu bölmeyiz. Ayrıntılar Montessori yaklaşımımız sayfasında. Bu yaklaşımın klasik anaokulundan farkını da ayrı bir yazıda anlattık.
Kaynak: AMI: Timeline of Maria Montessori's Life; AMS: About Dr. Maria Montessori; Maria Montessori: The Montessori Method, 1912 (Project Gutenberg); Maria Montessori: Spontaneous Activity in Education, 1917 (Project Gutenberg)
