Orman okulu, İskandinavya'nın açık hava kültüründen doğdu ve 20. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa'ya yayıldı. Bugün İngiltere'de tanımlanan orman okulu modeli ise 1993'te bir grup İngiliz kreş çalışanının Danimarka ziyaretiyle başladı. Yani orman okulu yeni bir akım değil; ilk orman anaokulunun 1950'lerde Danimarka'da doğduğu anlatılır.
İskandinavya'da başladı: Danimarka ve İsveç
İskandinavya'da “friluftsliv” adı verilen açık hava kültürü bir yaşam biçimi sayılır; okul öncesi eğitim de bu kültürden beslenir. Alman eğitim kaynaklarında anlatıldığına göre ilk orman anaokulu 1950'lerde Danimarka'nın Søllerød bölgesinde doğdu: Ella Flatau kendi çocuklarıyla her gün oynamak ve öğrenmek için ormana gidiyordu. Danimarka ansiklopedisi Lex'e göre doğa anaokulları 1970 civarında, günde birkaç saat hizmet veren özel finansmanlı bakım yerleri olarak ortaya çıktı ve bugün İskandinav ülkelerinde yaygın.
1892'den beri açık hava yaşamını destekleyen İsveç derneği Friluftsfrämjandet, 1957'de Gösta Frohm'un fikriyle Skogsmulle'yi başlattı: 4–6 yaş çocuklara ormanda doğaya ve içindeki canlılara saygıyı öğreten gruplar. Friluftsfrämjandet 1985'te her havada dışarıda olmayı esas alan “I Ur och Skur” anaokullarını başlattı. Bu okullar 2009'da Kuzey Konseyi Doğa ve Çevre Ödülü'nü aldı; derneğe göre bugün 200'den fazla İsveç anaokulu bu modeli izliyor.
Almanya'da Waldkindergarten
Alman Doğa ve Orman Anaokulları Federasyonu (BVNW), Almanya'daki ilk özel orman anaokulu olarak 1968'de Wiesbaden'de Ursula Sube'nin girişimini anar. Başlangıç küçüktü: Herder'in bir el kitabına göre o yıl yakınlarda anaokulu benzeri bir kurum olmadığı için genç bir kadın, dört papaz çocuğunun bakımını üstlenmişti.
Resmî olarak tanınan ilk orman anaokulu ise Danimarka örneğinden esinlenerek 1993'te Flensburg'da kuruldu. Sabit bir binası olmayan bu okul, modele olan ilgiyi artırdı. Aynı el kitabına göre bugün Almanya'da yaklaşık 1.500 orman anaokulu olduğu tahmin ediliyor.
İngiltere'den dünyaya
1993'te Somerset'teki Bridgwater College'ın kreş çalışanları, okul öncesi sistemini incelemek için Danimarka'ya gitti. Dönüşte kolejin kreşinde kendi “orman okulu”nu kurdular. Kolej 1995'te bu alanda bir eğitim programı geliştirdi. 2000'de Galler ve Oxfordshire, Worcestershire gibi bazı İngiliz yerel yönetimleri yaklaşımı benimsedi; ardından İskoçya'da da eğitimler başladı.
Forest School Association bu hikâyeyi yalnızca Danimarka'ya bağlamaz. İngiltere'de en az 19. yüzyıla uzanan bir açık havada öğrenme geleneği olduğunu yazar. Kuruluşun anlatımına göre 1970'ler ve 80'lerde eğitim daha öğretmen ve çıktı merkezli hâle geldi; 1990'larda kısmen buna tepki olarak alternatif modeller çoğaldı ve orman okulu bu ortamda doğdu. Uygulayıcılar 2002'deki ulusal bir toplantıda ortak bir tanım oluşturdu. Forest School Association 2012'de kuruldu ve bugün orman okulunun altı ilkesini ve iyi uygulama ölçütlerini yayımlıyor. Bu ölçütlere göre bir oturum en az iki saat sürer ve en az Seviye 3 orman okulu yeterliliği olan bir lider tarafından yürütülür.
ABD'de Natural Start Alliance'ın 2022 araştırmasına göre çocukların günün çoğunu dışarıda geçirdiği yaklaşık 800 doğa anaokulu var ve bu okullara 25.600 civarında çocuk gidiyor. Sayı 2017'ye göre yüzde 200'den fazla arttı.
Evde deneyin: aynı yere tekrar tekrar gidin
Bütün bu modellerin ortak noktası aynı doğal alana düzenli olarak dönmektir. Bunu aile olarak da deneyebilirsiniz:
- Evinize yakın bir park ya da koru seçin ve bir ay boyunca her hafta aynı yere gidin.
- Her seferinde aynı ağacın fotoğrafını çekin; ay sonunda farkları birlikte bulun.
- Yağmurlu günü atlamayın. Doğru kıyafet için orman çantası yazımıza bakabilirsiniz.
- Rotayı çocuk seçsin, siz arkadan gelin.
Bizde nasıl?
Biz de bu modellerin ortak noktasını izliyoruz: çocuklarımız her hafta, her mevsim okula 15 dakika uzaklıktaki aynı ormana gider ve orada iki saat geçirir. Programımız Orman Okulu Derneği tarafından akredite; eğitmenlerimiz Seviye 3 Orman Okulu Liderliği eğitimini tamamladı ve ilk yardım sertifikalı. Ayrıntılar orman okulu sayfamızda.
Kaynak: Forest School Association: Orman okulunun tarihi; Forest School Association: ilkeler ve ölçütler; Wolfram: Handbuch Naturraumpädagogik, Herder (önizleme); Duisburg-Essen Üniversitesi DuEPublico: Waldkindergärten bölümü; Lex.dk: naturbørnehave; Friluftsfrämjandet: Skogsmulle; Friluftsfrämjandet: In English; Kuzey Konseyi: 2009 Doğa ve Çevre Ödülü; BVNW (Alman Doğa ve Orman Anaokulları Federasyonu); waldwissen.net; Natural Start Alliance (NAAEE): 2022 araştırması
