Çünkü okul öncesi çocuk dili kurallardan değil, içinde yer aldığı anlardan öğrenir. Şarkı tekrarı eğlenceli hâle getirir, hareket kelimeyi bir eylemle eşleştirir, hikâye kelimeleri bir bağlamın içine yerleştirir. Ama üçünün katkısı eşit değil: aşağıdaki çalışmalarda kelime öğretmede hikâye şarkının önüne geçti. Bu yüzden birini ötekinin yerine koymak yerine birlikte kullanmak daha akıllıca.
Hareketle öğrenmek: Total Physical Response
1960'larda psikolog James Asher, öğrencilere yeni dilde komutlar verip bunları hareketle yapmalarını istedi: kalk, yürü, kitabı al. Bu yaklaşıma Total Physical Response (TPR) adını verdi ve onu küçük çocukların ana dilini öğrenme biçimine benzetti: küçük çocuk, konuşmaya başlamadan önce oldukça karmaşık komutları anlayıp yerine getirebilir.
Asher'in 1968 tarihli raporunda, yeni dildeki komutları hareketle karşılayan öğrenciler, hareketleri yalnızca izleyen ve testte cümleleri kendi dillerine çeviren öğrencilerden belirgin biçimde daha çok şey anladı. Bir başka deneyde dinlerken bir yandan da konuşarak tekrar eden grup, yalnızca dinleyip hareket eden gruptan daha düşük puan aldı. Asher'in deneylerine katılanların çoğu üniversite öğrencisiydi; bu yüzden sonuçlar okul öncesine doğrudan taşınamaz. Yine de yaklaşımın dayandığı gözlem bu yaş için de yol gösterici: anlamak konuşmadan önce gelir ve konuşma beklenebilir. Bu konuyu sessiz dönem yazımızda ayrıca ele aldık.
Şarkı neyi iyi yapar, neyi yapamaz?
İspanya'da Coyle ve Gómez Gracia, İngilizce öğrenen beş yaşındaki 25 çocuğa bilinen bir çocuk şarkısı etrafında kurulmuş, 30'ar dakikalık üç ders verdi. Çocuklar şarkıdaki kelimeleri tanımada ve anlamada ilerledi; ama çoğu bu kelimeleri kendisi söyleyecek düzeye gelmedi.
Coyle'un da yer aldığı bir başka küçük çalışmada 2–3 yaşındaki 17 çocuğa 15 İngilizce kelime, beşerli gruplar hâlinde bir hikâyeyle, bir şarkıyla ve ikisi birlikte sunuldu. En yüksek puanlar hikâyeden geldi; şarkı en az etkili koşul oldu.
Bu, şarkıdan vazgeçmek için bir sebep değil. Şarkı dikkati toplar, tekrarı sıkıcı olmaktan çıkarır ve kelimeyi kulağa yerleştirir. Ama kelimeyi söyletmek için şarkının yanına hikâyeyi, sohbeti ve her gün tekrar eden kalıpları da koymak gerekiyor gibi görünüyor.
Kelime neden kartta değil, anda öğrenilir?
Eğitim danışmanı Opal Dunn, British Council'in veli sitesinde küçük çocukların dili bir yetişkinle paylaştıkları etkinliklerden öğrendiğini anlatıyor: çocuk önce ne yapıldığını anlar, sonra o sırada duyduğu kelimelere anlam verir. Ana dilinde zaten bildiği bir etkinliği İngilizce izlemek de bu yüzden kolaydır. Ellerini yıkarken “Wash your hands” duyan çocuğun kelimeyi neye bağlayacağı bellidir.
Dunn'a göre çocuklar dili, konuşma bedenen katıldıkları bir etkinliğin etrafında döndüğünde ediniyor. Tekerlemeler ve ezberlenmiş kısa kalıplar da çocuğa güven veriyor; çocuğun ilk İngilizce cümleleri çoğu zaman bu hazır kalıplardan oluşuyor.
Evde deneyin
- Komut oyunu. “Touch your nose.” “Jump.” “Sit down.” Önce siz yapın, sonra birlikte yapın. Çocuğun cümleyi tekrar etmesi gerekmez; hareketle cevap vermesi anladığını gösterir.
- Bir hafta, aynı şarkı. “Head, Shoulders, Knees and Toes” gibi vücudun bölümlerini gösterdiğiniz şarkılar kelimeyi hareketle eşler.
- Aynı resimli kitap. Kısa bir İngilizce resimli kitabı birkaç gün üst üste okuyun. Resmi gösterip “Where's the cat?” diye sorun; parmağıyla göstermesi yeterli bir cevaptır.
- Bildiği oyunu İngilizce oynayın. Saklambaçta “one, two, three” diye saymak gibi. Kuralı Türkçeden bildiği için dikkati kelimelere kalır.
Bizde nasıl?
İngilizce çember zamanında şarkı, kart ve oyunla başlar. Kart, şarkı, hareket ve oyunla öğrenme ile günlük rutine bağlı, tekrar eden kalıplar İngilizce yaklaşımımızın temelidir. Her ay bir tema çalışılır; ayın içeriği veli portalında paylaşılır. Ayrıntılar branş dersleri ve atölyeler sayfamızda.
Kaynak: Asher, J. J.: The Total Physical Response Method for Second Language Learning, 1968; Coyle ve Gómez Gracia: Using songs to enhance L2 vocabulary acquisition in preschool children, ELT Journal, 2014; Albaladejo, Coyle ve Roca de Larios: Songs, stories, and vocabulary acquisition in preschool learners of English as a foreign language, System, 2018; British Council LearnEnglish Kids: How young children learn English as another language (Opal Dunn); British Council LearnEnglish Kids: Speaking English at home (Opal Dunn)
