Tek bir doğru yaş yok. Okul öncesi dönem İngilizceyle tanışmak için iyi bir zaman, çünkü küçük çocuk yeni sesleri rahatça taklit eder ve dili ders gibi değil oyun gibi yaşar. Ama erken başlamak tek başına avantaj sağlamaz. Asıl farkı, çocuğun İngilizceyi ne sıklıkla, ne kadar anlamlı bir ortamda ve kimden duyduğu yaratır.
“Kritik dönem” sanıldığı kadar dar mı?
MIT ve Harvard'dan bilişsel bilimciler Joshua Hartshorne, Joshua Tenenbaum ve Steven Pinker, yaklaşık 670 bin kişinin çözdüğü bir İngilizce dil bilgisi testinin verilerini inceledi. Sonuçlara göre yeni bir dilin dil bilgisini öğrenme becerisi 17–18 yaşına kadar güçlü kalıyor. Ana dili gibi bir dil bilgisi düzeyine ulaşmak için ise yaklaşık 10 yaşından önce başlamak gerekiyor.
Yani pencere, çoğu velinin düşündüğünden çok daha geniş. Çocuğunuzun 3 yaşında mı yoksa 5 yaşında mı başladığı tek başına belirleyici değil; o yıllarda neyi, ne kadar duyduğu çok daha önemli. Amerikan Yabancı Dil Öğretimi Konseyi'nin (ACTFL) araştırma özeti de aynı dengeyi kuruyor: yabancı aksan olmadan konuşmak ancak erken başlangıçla mümkün görünüyor, ama erken başlamak bunu garanti etmiyor.
Erken başlamanın gerçek kazancı ne?
Eğitim danışmanı ve yazar Opal Dunn, British Council'in veli sitesindeki yazısında bir araştırma sonucu olarak değil, uzman görüşü olarak şunu savunuyor: dili ders çalışarak değil yaşayarak edinen küçük çocukların daha iyi bir telaffuz geliştirme olasılığı daha yüksek. Dunn'a göre erken yaşta ikinci dil edinen çocuklar, bu doğal öğrenme stratejilerini hayat boyu kullanmayı sürdürüyor gibi görünüyor. Erken başlayan çocuk İngilizceyi bir sınav konusu olarak değil, günün doğal bir parçası olarak tanır.
Araştırmalar telaffuz avantajının bir anda gelmediğini gösteriyor. Dil gelişimi araştırmacısı Johanne Paradis'in aktardığı bir çalışmada Hollanda'da yaşayıp Felemenkçe öğrenen İngilizce konuşan çocuklar, ilk 11 ayda telaffuzda yetişkinlerden daha başarılı değildi. Sonraki çalışmalar, çocukların ancak 12–18 aylık bir sürenin ardından öne geçmeye başladığını gösterdi.
Haftada birkaç saat yeter mi?
Bu sorunun en öğretici cevabı Barselona'dan geliyor. Carmen Muñoz'un yürüttüğü araştırmada okulda İngilizceye 8, 11, 14 ya da 18 yaşından sonra başlayan öğrenciler 200, 416 ve 726 saatlik dersin ardından karşılaştırıldı. Haftada birkaç ders saatiyle ilerleyen bu sınıflarda büyük yaşta başlayanlar genel olarak her ölçüm zamanında öndeydi. Dinleme gibi bilişsel yükü daha hafif testlerde fark azaldı ya da anlamını yitirdi, ama erken başlayanların uzun vadede öne geçtiği görülmedi.
Muñoz'un aktardığı açıklamaya göre küçük çocukların güçlü olduğu kendiliğinden öğrenme yavaş işler; yıllarca bol girdi ve etkileşim ister. Kabaca bir hesapla, dilin konuşulduğu ülkede on yıl yaşayan biri 50 bin saati aşan girdi alıyor. Haftada dört ders saatiyle bu kadar girdiye ulaşmak 200 yıldan uzun sürerdi. Muñoz'un vardığı sonuç şu: sınıf ortamında erken başlamak kendiliğinden kalıcı bir avantaj sağlamıyor; çocuğun bu yeteneğini kullanabilmesi için yeterli girdi gerekiyor.
Evde deneyin: girdiyi artırmanın küçük yolları
- Her gün birkaç dakika. Opal Dunn, evdeki İngilizce anlarının birkaç dakikadan on dakikaya kadar sürebileceğini ve günde bir iki kez tekrarlanabileceğini söylüyor. Ona göre İngilizce ne kadar sık kullanılırsa o kadar hızlı benimseniyor.
- Bir insanla, karşılıklı. Küçük çocuk dili kendisine cevap veren birinden öğrenir. Ekranın sınırlarını İngilizce çizgi film yazımızda anlattık.
- Şarkı, hareket ve hikâye. Bu üçünün neden işe yaradığını şarkı ve oyunla İngilizce yazımızda bulabilirsiniz.
- Türkçeden vazgeçmeden. Erken İngilizce Türkçeyi geciktirmez; ASHA'nın bu konudaki görüşünü bu yazımızda özetledik.
Bizde nasıl?
İngilizce öğretmenimiz her gün sınıflarda. Çember zamanında şarkı, kart ve oyunla başlayan İngilizce, günün akışında “Good morning”, “Let's go outside”, “Wash your hands” gibi tekrar eden kalıplarla sürer. Böylece İngilizce bir ders saati değil, günün dili olur. Ayrıntılar branş dersleri ve atölyeler sayfamızda.
Kaynak: MIT News: Cognitive scientists define critical period for learning language (Hartshorne, Tenenbaum ve Pinker), 2018; Muñoz, C.: On how age affects foreign language learning, GALA, 2010; ACTFL: The Impact of Early Language Learning (Rubio), 2022; Paradis, J.: Second Language Acquisition in Childhood, Blackwell Handbook of Language Development, 2007; British Council LearnEnglish Kids: How young children learn English as another language (Opal Dunn); British Council LearnEnglish Kids: Speaking English at home (Opal Dunn); ASHA: Learning Two Languages
