İngilizce bilmeden de çocuğunuza çok şey katabilirsiniz. Okul öncesinde çocuğun İngilizcesini besleyen şey velinin dil düzeyi değil; ilgisi, kurduğu küçük rutinler ve evde konuşulan zengin Türkçedir. British Council'in veli sitesinde yazan eğitim danışmanı Opal Dunn da akıcı İngilizcenin şart olmadığı görüşünde: ona göre temel düzeyde İngilizcesi olan bir veli bile küçük çocuğunu başarıyla destekleyebilir.
Evde hangi dili konuşmalısınız?
En iyi bildiğiniz dili. Amerikan Konuşma, Dil ve İşitme Derneği (ASHA) ailelere kendilerini rahat hissettikleri dili kullanmalarını öneriyor. Çocuk sesleri, kelimeleri, cümle kurmayı ve hikâye anlatmayı sizinle konuşarak öğrenir. ASHA'ya göre bir dildeki sağlam temel, diğer dilleri öğrenmeyi de destekler.
Bu konuda şaşırtıcı bir bulgu var. James Cummins'in 1979'da derlediği çalışmalardan birinde (Ramirez ve Politzer), ABD'de iki dilli bir eğitim programındaki İspanyolca konuşan çocuklar incelendi. Evde İspanyolca konuşmak çocukların İspanyolcasını güçlendirdi ve İngilizcelerinden hiçbir şey götürmedi. Evde İngilizceye geçen ailelerin çocuklarında ise İspanyolca geriledi, İngilizce de ilerlemedi. Sizin durumunuz farklı olsa da evde zorlama bir İngilizceye geçmek yerine bol Türkçe konuşmayı önermemizin bir nedeni bu; ayrıntısı ana dil ve İngilizce yazımızda.
Aksanım çocuğuma geçer mi?
Velilerin en sık sorduğu sorulardan biri bu. Opal Dunn, küçük çocukların aksanlarını çevrelerinde duydukları İngilizceye uydurmakta çok becerikli olduğunu söylüyor. Çocuğunuz okulda öğretmeninden ve iyi kayıtlardan İngilizce duyuyorsa, aksanınız yüzünden evde İngilizceden kaçınmanız gerekmez.
Dunn'ın velilere önerdiği konuşma biçimi de İngilizce düzeyinden bağımsız: biraz daha yavaş konuşmak, aynı kelimeyi birkaç kez kullanmak, söylediğinizi jest ve mimikle desteklemek ve çocuğa düşünmesi için zaman tanımak. Bunları birkaç basit İngilizce kelimeyle de yapabilirsiniz.
Bilmediğiniz bir kelimeyle karşılaştığınızda saklamayın. “Bunu ben de bilmiyorum, hadi birlikte bakalım” demek, çocuğa öğrenmenin yetişkinler için de doğal bir şey olduğunu gösterir. Cambridge English de veli için birlikte öğrenmeyi öneriyor: veli hevesliyse çocuğun da hevesli olma olasılığı yüksek.
Evde deneyin: İngilizce bilmeden yapılabilecekler
- Öğretmen o olsun. Okulda öğrendiği şarkıyı ve hareketlerini size öğretmesini isteyin. British Council'in erken yaş veli kılavuzu da çocuğun veliye ders verdiği bu oyunu öneriyor.
- Kısa tutun. Cambridge English, küçük çocuklar için etkinlikleri 3–10 dakika arasında, kısa ve eğlenceli tutmayı öneriyor. Her gün birkaç dakika, haftada bir uzun oturumdan daha kolay sürdürülür.
- Bir “İngilizce anı” seçin. El yıkama ya da ayakkabı giyme gibi her gün tekrar eden bir anda hep aynı cümleyi kullanın. Başlamak için erken İngilizce yazımızdaki beş cümle yeterli.
- Tekrar ettirmeyin. Dunn, çocuğu kelime tekrar etmeye zorlamamayı, konuşmanın yükünü yetişkinin taşımasını öneriyor. British Council'in kılavuzu da İngilizce konuşmak istemeyen çocuğu zorlamak yerine birlikte İngilizce hikâye okumayı ya da şarkı söylemeyi öneriyor.
- Sürekli çevirmeyin. Dunn, çocuğun bilmediği bir kavram yeni bir İngilizce kelimeyle birlikte geldiğinde Türkçesini bir kez, fısıltıyla söyleyip hemen İngilizcesiyle devam etmeyi öneriyor. Her cümleyi çevirmek, çocuğa anlamı kendisi çıkarmak yerine çeviriyi beklemeyi öğretebilir.
- Soruyu oyuna çevirin. Okulda ne yaptığını anlatmak istemiyorsa British Council kılavuzunun önerdiği gibi tahmin oyunu oynayın: “Bugün hayvan şarkısı mı söylediniz, renk oyunu mu oynadınız?”
- Çabayı övün. Cambridge English, yalnızca sonucu değil çabayı övmenin önemine dikkat çekiyor. “Şarkının hepsini hatırladın” yerine “Ne güzel uğraştın” gibi.
Bizde nasıl?
Her ay bir İngilizce tema çalışıyoruz; ayın içeriği ve sınıftan fotoğraflar veli portalında paylaşılıyor. Portaldaki ayın içeriğine göz atmanız ve akşam “Bugün hangi şarkıyı söylediniz?” diye sormanız, evde sohbeti başlatmak için yeterli. Ayrıntılar branş dersleri ve atölyeler sayfamızda.
Kaynak: British Council LearnEnglish Kids: How young children learn English as another language (Opal Dunn); British Council LearnEnglish Kids: Speaking English at home (Opal Dunn); British Council: Early Years Plus veli kılavuzu, 2016; Cambridge English: How parents can support English language learning; ASHA: Learning Two Languages; Cummins, J.: Linguistic Interdependence and the Educational Development of Bilingual Children, Review of Educational Research, 1979
