Evde Montessori'ye başlamak için ne geniş bir eve ne de pahalı materyallere ihtiyacınız var. Çocuğun boyunda alçak bir raf, sayısı az tutulan ve dönüşümlü olarak değiştirilen oyuncaklar, montunu kendisinin asabileceği bir askı ve tek başına su içebileceği küçük bir köşe iyi bir başlangıçtır. Amaç evi sınıfa çevirmek değil, çocuğun kendi işini kendi yapabileceği birkaç noktayı hazırlamaktır.
Önce çocuğun boyundan bakın
Bir dakikalığına çömelin ve evinize çocuğunuzun boyundan bakın. Neye uzanabiliyor, neye uzanamıyor? Her gün sizden istediği şeyler nereden başlayacağınızı gösterir: bardak, mont, sevdiği kitap.
Maria Montessori 1914 tarihli el kitabında, Çocuk Evleri'ndeki mobilyanın çocukların taşıyabileceği kadar hafif olduğunu anlatır ve giyinme odası için şunu yazar: “Giysilerini, küçük bir çocuğun uzanabileceği kadar alçağa yerleştirilmiş küçük kancalara asarlar.” Bunun evdeki karşılığı için alışveriş gerekmez; kapı arkasına vidalanan bir kanca yeter. Bu ilkelerin sınıftaki ve evdeki karşılığını hazırlanmış ortam yazımızda anlattık.
Az ve basit oyuncak yeter
Toledo Üniversitesi'nden Carly Dauch ve arkadaşlarının 2018'de Infant Behavior and Development dergisinde yayımladığı çalışmada 18–30 aylık 36 çocuk, bir kez 4, bir kez 16 oyuncaklı bir odada oynadı. Dört oyuncaklı odada çocukların bir oyuncakla bir seferde oynadığı süre yaklaşık iki katına çıktı; aynı oyuncağı yaklaşık yüzde 60 daha fazla farklı biçimde kullandılar. Oyuncaklar çocukların kendi oyuncakları değildi; yine de ev için iyi bir ipucu.
Evde bunun karşılığı oyuncak rotasyonudur. Oyuncakların çoğunu kapalı bir kutuya kaldırın, rafta yalnızca birkaç tane bırakın. İlgisi azalanları zaman zaman kutudakilerle değiştirin.
Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) 2018 tarihli oyuncak raporu da en iyi oyuncakların gösterişli ya da pahalı olması gerekmediğini, çocuğun ebeveyniyle birlikte oynamasını ve hayal kurmasını destekleyen basit oyuncakların öne çıktığını vurguluyor. Ahşap kaşık, metal kase, mandal, eski bir çanta: evde zaten olan pek çok eşya, çocuğun ilgisini çeken bir uğraşa dönüşebilir.
Raf, askı ve su köşesi nasıl kurulur?
- Alçak raf: Kitaplığın en alt katı ya da yan yatırılmış bir dolap da olur. Her şeyin kendi yeri olsun; küçük parçalılar bir sepet ya da tepside dursun. Rafı duvara sabitleyin, ağır eşyaları alt katlara koyun. AAP'nin aktardığı verilere göre 2000–2019 yılları arasında mobilya ve televizyon devrilmesine bağlı ölümlerin yüzde 77'si altı yaşından küçük çocuklarda görüldü.
- Askı: Girişe çocuğun boyunda bir kanca, altına ayakkabılar için bir sepet. Mont giymek ilk haftalarda uzun sürebilir; sabahları birkaç dakika erken başlamak işi kolaylaştırır.
- Su köşesi: Alçak bir sehpa ya da tezgâhın çocuğun ulaşabildiği bir köşesi; küçük bir sürahi, bir bardak ve dökülen su için bir bez. Sürahiyi az doldurun. Dökülen suyu birlikte silmek de işin parçasıdır.
Okuldaki Montessori materyalleri belirli bir amaçla tasarlanmış eğitim araçlarıdır ve evde birebir kopyalanmaları gerekmez. Evdeki asıl çalışma gerçek hayattır: çorabını giymek, ekmeğine peynir sürmek, çiçeği sulamak. Fikirler için mutfakta çocuk ve ev işlerine katılım yazılarımıza bakabilirsiniz.
Evde deneyin: bu hafta sonu için dört adım
- Çocuğunuzla birlikte bir oyuncak kutusu hazırlayın; rafta yalnızca bu sıralar ilgisini çekenler kalsın.
- Girişe çocuğun boyunda bir kanca takın ve montunu oraya kendisinin asmasına fırsat verin.
- Su köşesini kurun ve bir kez yavaşça, az kelimeyle gösterin: sürahiyi iki elle tutmak, bardağı doldurmak, bezle silmek.
- Bir hafta boyunca neye uzandığını, neyi tekrar ettiğini gözlemleyin; düzeni buna göre değiştirin.
Bizde nasıl?
Sınıflarımızda raflar çocuğun boyunda, materyaller az ve seçilmiş. Cam bardak, gerçek sürahi ve çocuk boyunda süpürge kullanırız; çocuk ciddiye alındığını hisseder. Evde kurduğunuz küçük köşeler, okuldaki düzenin evdeki devamı olur.
Kaynak: Maria Montessori: Dr. Montessori's Own Handbook, 1914 (Project Gutenberg); Toledo Üniversitesi: Dauch ve ark., Infant Behavior and Development, 2018; BPS Research Digest: Dauch ve ark. çalışmasının ayrıntıları, 2018; AAP / HealthyChildren.org: Selecting Appropriate Toys for Young Children in the Digital Era, 2018; AAP / HealthyChildren.org: Preventing Furniture and TV Tip-Overs, 2021
